بررسی تطبیقی سبک «آسمان آبی دز» و «پسرک بومی» بر اساس فرانقش‌های تجربی با نگاهی بر عناصر محلّی

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

10.30495/irll.2021.1921117.1413

چکیده

«احمد محمود» نویسندۀ رئالیست اجتماعی و راوی خطّۀ جنوب، مخاطبان را با زندگی واقعی روبه ­رو و از دادن نسخۀ تحریف شدۀ آن پرهیز کرده است. وی در دو داستان کوتاه «آسمان آبی دز» و «پسرک بومی» ریشۀ همۀ نابهسامانی­ ها، فقر و جهل طبقۀ فرودست را در پدیدۀ استعمار و حکومت سرسپرده می­ جوید و از کارکرد ارجاعی زبان برای نزدیک‌شدن به ­زندگی روزمره استفاده می­ کند. دستورزبان نقش­گرای نظام­ مند مایکل هلیدی نیز زبان را با استناد به­ نقش آن در تعاملات اجتماعی بررسی می­ کند. به ­نظر هلیدی، بررسی دستورزبان باید به صورت کمّی انجام شود و از آن­ رو که به­ باور وی زبان پدیده ­ای اجتماعی است، می­ توان آن را در داده ­های تجربی آماده، کنش ­های ارتباطی و فرانقش­ های زبانی که با مبحث سبک مرتبط است، توصیف و تحلیل کرد. در آثار «محمود» می­ توان در «بافت» موقعیّتی دو داستان یاد­شده چگونگی بازنمایی استعمار را در فرانقش ­های شش­گانۀ دستورزبان هلیدی، مقایسه کرد. هدف این پژوهش آن است که با توجه به ­اطلاق عام رئالیسم به مکتب ادبی وی، مشخص گرداند که آیا پیروی از این­مکتب خاص، سبب بهره ­گیری یکسان در فرانقش ­های دستوری شده، آیا وی اقلیم جنوب و برخورد افراد بومی آن را با فرنگیان معدودی که نمایندۀ طبقه فرادست هستند، به ­گونه­ ای همسان بازنمایی کرده است؟ داده­ های پژوهش نشان می­ دهند که در سبک زبانی او در این دو داستان، به­ ترتیب فرایند مادی، رابطه ­ای و کلامی بیش از همۀ فرایندها استفاده شده ­است. گرایش وی ­به بیان وقایع دنیای بیرون سبب وجود بسامد بیشتر فرایند مادی نسبت به­سایر فرایندهاست و بسامد انجام اعمال فیزیکی به­وسیلۀ غیرجانداران، در «آسمان آبی دز» بیشتر از «پسرک بومی» است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A comparative study of the style of "Blue Sky of Dez" and "The Little Native Boy" based on experimental metafunctions with a glance on Local elements

نویسنده [English]

  • Fateme Heydari
Associate Professor of Persian Language and Literature Department, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran.
چکیده [English]

Ahmad Mahmoud, a social realist writer and narrator  of  the  Southern  region , confronts the audience with real life and avoids giving a distorted version, in his works. He blames the root of all disorganization,  poverty  and  ignorance  of  the lower class on the phenomenon of colonialism and government, in his two short stories, "The Blue Sky of Dez" and "The Little Native Boy". He uses the referential function of language to approach everyday life. Michael Halliday's intorduction to functional grammar also examines language with reference to its role in social interactions. According to Halliday, the study of grammar should be done quantitatively, and since he believes that language is a social phenomenon, it can be described and analyzed in empirical data, communicative actions, and metafuncion of language related to style. Based on his view, "context" is at the highest level of linguistic research and is represented in the language of the writer or poet. In Mahmoud's works the represention of  colonism in the situational context of  the two mentioned stories can be compared to six paradigms of  Halliday's grammar.The purpose of this study is to determine whether  following particular school has led to equal use of grammatical metafuntions according to the general application of  realism to his literary school or not.  Has he represented the southern environmental  aspects and its natives’ attitudes with the few foreigners representing the upper class equally?  The research data show that in his linguistic style in these two stories, material, relational and verbal processes have been used more than all other processes, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mahmoud
  • Halliday
  • The Little Native Boy
  • Blue Sky of Dez
  • Metafunction
1- آقاگل ‏زاده، فردوس.(1385). تحلیل گفتمان انتقادی (تکوین تحلیل گفتمان در زبان‌شناسی). چاپ اوّل. تهران: علمی فرهنگی.
2- تولان، مایکل.(1386). روایت شناسی:درآمدی زبان شناختی- انتقادی. ترجمۀ فاطمه علـوی و فاطمه نعمتی،. تهران: سمت.
3- دبیرمقدّم، محمّد.(1387). زبان‌شناسی نظری (پیدایش و تکوین دستور زایشی). چاپ سوم. تهران: سمت.
4- روبینز، آر. اچ­.(1370). تاریخ مختصر زبان­شناسی. مترجم علی محّمد حق‌شناس. تهران: نشر مرکز، کتاب ماد.
5- سلطانی، سیّد علی‌اصغر.(1387). قدرت، گفتمان و زبان؛ سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی. چاپ دوم. تهران: نی.
6- شیری، قهرمان.(1394). مکتب­های داستان­نویسی در ایران. چاپ دوم. تهران: نشر چشمه.
7- فالر، راجر. رومن یاکوبسن، دیوید لاج، پیتر بری.­(1397). زبان‌شناسی و نقد ادبی. ترجمۀ مریم خـوزان و حسـین پاینـده. چاپ ششم. تهران: نشر نی.
8- فرید، یدالله. )1390).جغرافیا و شهرشناسی. چاپ هشتم. تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
9- فقیه پرشکوهی، آسیه و اصغر عیسی پور کهلبونی.­(1396).«بررسی مقایسه ای عناصر بومی و اقلیمی در آثار هوشنگ مرادی کرمانی ومحمد بهمن بیگی». فصل‌نامه ادبیات و زبان­های محلی ایران­زمین. دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج، (3)3،  87-114.
10- کعبی فلاحیه، احمد. (1393). فرهنگ اصطلاحات آبادان. تهران: انتشارات تمدن پارس.
11- گلستان، لیلی. (1397). حکایت حال گفتگو با احمد محمود. چ چهارم. تهران: انتشارات معین.
12- محمود، احمد.­(1381). غریبه‌ها و پسرک بومی. چاپ اول. تهران: انتشارات معین.
13- مهاجر، مهران و محمّد نبوی.(1376). به سوی زبان‌شناسی شعر.چاپ اوّل. تهران: مرکز.
14- هلیدی، مایکل، رقیه حسن.(1395). زبان، بافت و متن: جنبه‌هایی از زبان در چشم‌اندازی اجتماعی-نشانه شناختی. ترجمۀ مجتبی منشی زاده و طاهره ایشانی. چاپ دوم. تهران: انتشارات علمی.
15- Barrish, Phillip J .(2011). The Cambridge Introduction to American Literary Realism. USA: Cambridge University Press, PDF file.
16- Bertens, Hans. ­(2001). Literary Theory ; The Basics. New York: Routledge, Print.
17- Bloor, Thomas & Meriel Bloor. (2004). The Functional Analysis of English, 2nded, Great Britain: Arnold, a member of the Hodder Headline Group, PDF file.
18- Halliday, M. A. K.(2004). An Introduction to Functional Grammar(Revised by Christian Matthiessen), London: Hodder Arnold.
19-Halliday, M. A. K.(2014). Halliday’s Introduction to Functional Grammar, 4th ed. Christian M. I. M. Matthiesen Red, ed. USA: Routledge, PDF file.
20- Leech, G .(1987). Stylistics and  Functionalism, in N. Fabb, D. Attridg.
21- Mathiesen, M.I.M. Christian, Kazuhiro Teruya, Marvin Lam. (2010). Key Terms in Systemic Functional Linguistics, London: Continuum, PDF file.
22- Thompson, Geoff. (2014). Introducing FunctionalGrammar, 3rded, USA: Routledge, PDF file.