تأثیر پدیده های جغرافیایی در نام گذاری روستاهای استان آذربایجان غربی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری زبان شناسی دانشگاه پیام نور، ایران

چکیده

جاینام‌ها مجموعۀ بزرگی از واژ‌ه‌ها هستند که در طول قرن‌ها برای نامیدن یک مکان پدیدآمده‌اند. در ایران نیز، بسیاری از روستاها و شهرها با تکیه بر نام پدیده‌های جغرافیایی مانند کوه‌ها، تپه‌ها، دشت‌ها، تنگه‌ها، درّه‌ها، رودها، چشمه‌ها، سیل و ... نام‌گذاری شده‌اند. شهرهای دماوند، ارومیه، میاندوآب و روستاهای سیل‌آباد، قره‌تپه، داش بلاغ و... نمونه‌های بارز این نوع نام‌گذاری‌ها در ایران‌اند. هدف این تحقیق، بررسی زمین جاینام‌ها و تأثیر پدیده‌های جغرافیایی در نام‌گذاری روستاهای استان آذربایجان غربی است. با دسته‌بندی منابع موثق محلی از نام‌ها و نیز با رجوع به منابع معتبری مثل بریتانیکا و ایرانیکا اسامی مورد نظر استخراج و مورد پژوهش قرار گرفته‌اند. نتیجۀ بررسی‌ها نشان می دهد که پدیده‌های جغرافیایی در منطقۀ آذربایجان غربی به طور چشمگیری در نام‌گذاری شهرها و روستاها مؤثر بوده است. در این بین، پدیده‌های جغرافیایی طبیعی مرتبط با پستی و بلندی؛ مثل کوه و درّه، مقیاس‌های مسطّح زمینی مانند دشت و موارد مرتبط با آب؛ مانند چشمه و رود، بیشتر از سایر موارد در نام‌گذاری روستاهای این منطقه اثرگذار بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


کتاب­ ها
- آرلاتو، آنتونی،(1384)، درآمدی بر زبان ­شناسی تاریخی، ترجمۀ یحیی مدرسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- رفاهی علمداری، فیروز، (1380)، مبانی توپونیمی و نگاهی به توپونیمی های ایران، تهران: سازمان نقشه برداری کشور.
مجلات
- احدیان، محمد‌مهدی و بختیاری، رحمان، (1388)، «درآمدی بر جاینام­ شناسی ایران»، جستارهای ادبی، دانشگاه فردوسی مشهد، ش 165، صص 181-199.
- باستانی راد، حسن و مردوخی، دل آرا، (1392)، «گونه ­شناسی جاینام ­ها در جغرافیای تاریخی ایران»، پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، ش 12، صص 21- 50.
- ترقی اوغاز، حسنعلی،(1381) ،«نقد کتاب مبانی توپونیمی و نگاهی به توپونیمی ­های ایران»، مجلۀ زبان‌شناسی، ش 34، صص 137- 145.
- خیراندیش، عبدالرسول، (1382)، «نام­ه ای جغرافیایی به مثابۀ بخشی از میراث فرهنگی»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، سال هفتم، ش 74، صص 3-4.
- خیراندیش، عبدالرسول، (1380)، «صورت شناسی تاریخ های محلی»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، سال پنجم ، ش 46 و 47، صص 3-31.
- علی‌نژاد، بتول و  طیب، محمدتقی، (1382)، «بررسی گرایش ­های جدید نامگذاری در اصفهان از دیدگاه زبان‌شناسی»، مجلۀ دانشکدۀادبیاتوعلومانسانیدانشگاهاصفهان، ش 32 و 33، صص 23- 58.
پایان نامه‌ها
- شارق، سونیا، (1385)، «بررسی تاریخی، زبان‌شناختی نام شهرها و مکان­ های کهن استان فارس»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد در رشتۀ فرهنگ و زبان­ های باستانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان.
 
 منابع لاتین
- Blair, David. 2009. A Standard Geographic Feature Catalogue for toponymic research, ANPS Technical Paper: Australian National Placenames Survey, Paper 1
- Elvira, Assenza. 2009. Official toponymy and popular toponymy: the contribution of dialect forms and ethnotexts in the etymological and motivational reconstruction of (micro)toponyms. Messina University: Italy
- Jackson, Howard, 2002, Lexicography, An Introduction. Routledge, London and NewYork.
- Stewart, George R. 1954. “A Classification of Place Names.” 2: 1–13
- Tent, Jan and David Blair, 2011,“Motivations for Naming: TheDevelopment of a Toponymic Typology for Australian Placenames.” Vol. 59 No. 2
تارنماها
- http://westazarbaijan.irangpsmap.com/
- http://www.britannica.com/topic/Encyclopaedia-Britannica-English-language-reference-work