بررسی نقش و جایگاه جنس مؤنث در ضرب‌المثل‌های مرودشت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز

چکیده

یکی از موارد ادب عامه، ضرب­المثل­ها هستند، ضرب­المثل­ها ریشه در باورها و اعتقادات هر ملت و یا حتی هر منطقه­ دارند و در واقع منعکس‌کنندۀ فرهنگ هر جامعه­ای هستند. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل نقش زنان و جنس مؤنث در ضرب­المثل­های مرودشت با رویکرد فمنیست لیبرالیست است. داده­های این پژوهش، از طریق پژوهش میدانی و حضور در میدان مورد بررسی و مصاحبه با گویشورانی که سنّشان از چهل سال بیشتر بوده ، گردآوری شده است. داده‌ها پس از گردآوری، در چند دسته تقسیم­بندی و بررسی شده­اند. زنان در بیشتر این ضرب­المثل­ها نقش منفی دارند و به آنان به دید منفی نگریسته می­شود تا جایی که وقتی از بی­تعقلّی و ریاکاری سخن به میان می‌آید، از جنس زن سخن گفته می­شود حتی اگر مورد خطاب، یک مرد باشد. هنگامی به زن با دید مثبت نگریسته می­شود که زن در خانه بماند و نقش مادریش را ایفا کند یا قناعت ­کرده و از سرمایۀ مرد محافظت کند. همۀ این­ها نشان از یک نظام مردسالار در جامعۀ مرودشت دارد که این مردسالاری برای زنان نیز مورد پذیرش قرار گرفته و برای آنان نهادینه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


کتاب­ها
- استریناتی،دومنیک، (1380)، مقدمه ­ای بر نظریه­ های فرهنگ عامه، ترجمۀ ثریا پاک ­نظر،تهران:گام­نو
- بهمنیار، محمد، (1369)، داستان­نامه بهمنیاری، به کوشش فریدون بهمنیار، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
- پاک­نیا، محبوبه و مردی­ها، مرتضی، (1388)، سیطرۀ جنس، چاپ اول، تهران: نشر نی
- تانگ، رزمری، (1387)، درآمدی جامع بر نظریه­ های فمنیستی، ترجمۀ منیژه نجم عراقی، چاپ اول، تهران: نشر نی
- تمیم­داری، احمد، (1390)، فرهنگ عامه، چاپ اول، تهران: مهکامه
- حیات اجتماعی زن در تاریخ ایران، (1369)، تهران: امیر کبیر و دفتر پژوهش­های فرهنگی وابسته به مراکز فرهنگی و سینمایی
- دهخدا، علی اکبر، (1361)، امثال و حکم، تهران: امیرکبیر
- ذوالفقاری، حسن، (1394)، زبان و ادبیات عامۀ ایران، تهران: سمت
- رجب­زاده، هاشم، (1372)، برخی از مَثل­ها و تعبیرات فارسی، چاپ اول، مشهد: آستان قدس رضوی
 - عمادی، نظام، (1385)، گویش مرودشت، چاپ اول، شیراز: ایلاف
- قطب، محمد، (بی­تا)، جامعه­ شناسی تاریخی زن، مترجم محمدعلی عابدینی، انتشارات البرز
- محجوب، محمد جعفر، (1387)، ادبیات عامیانۀ ایران ، به کوشش حسن ذوالفقاری، چاپ چهارم، تهران: نشر چشمه
- مشیرزاده، حمیرا، (1380)، مقدمه ­ای بر مطالعات زنان، تهران: وزارت علوم
- معین، محمد، (1378)، فرهنگ معین، تهران: امیرکبیر
- میشل، اندره، (1373)، پیکار با تبعیض جنسی، ترجمۀ محمد جعفر پوینده، تهران: نشر چشمه
- میهن­دوست، محسن، (1380)، پژوهش عمومی فرهنگ عامه، تهران: توس
  - ندیم، مصطفی، (1388)، برخی از کارکردهای اجتماعی ضرب­المثل­ های شیرازی، شیراز: نشر ملک سلیمان
  - همایونی، صادق،(2536)، یازده مقاله در زمینه فرهنگ عامه ، شیراز: انتشارت کل اداره فرهنگ و هنر فارس.
پایان ­نامه ­ها                                  
- پارسا، سید احمد، (1382)، بررسی، توصیف، تفسیر و تحلیل علمی و ادبی امثال و حکم پارسی،  رساله  دکترا، به راهنمایی لطف ­الله یارمحمدی و غلامرضا افراسیابی، دانشگاه شیراز .
مجلات
- جعفرپور، میلاد، (1389)، «سبک­ های ازدواج در سمک عیار»، مجله نقد ادبی، ش 12-11، صص 143-170.
- ساروخانی، باقر، (1386)، «فولکلور شناسی از روش تا معنی» فرهنگ مردم ایران، ش 10، صص 9-16.