برخی آثار واجی و واژگانی فارسی میانه در گونۀ کرمانی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان شناسی و مطالعات ترجمه دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان.

2 استاد گروه زبان‌های خارجی دانشگاه شهید باهنر کرمان.

3 استادیار گروه زبان شناسی دانشگاه فردوسی مشهد.

چکیده

گونۀ کرمانی، برخی آثار واجی و واژگانی فارسی دورۀ میانه را در خود حفظ کرده است که بررسی این آثار به عنوان بخشی از مطالعات در­زمانی زبان فارسی در زبان شناسی امروز از اهمیت بالایی برخوردار است. علاوه بر این، گونۀ کرمانی دارای برخیویژگی­های واجی و وااژگانی نیز هست که آن را از فارسی معیار متمایز می­ کند. این پژوهش به بررسی برخی آثار واجی و واژگانی باقی­مانده از فارسی میانه در گونۀ کرمانی پرداخته است. نتایج این پژوهش نشان می ­دهد که اعمال فرآیندهای واجی از قبیل سایشی­ شدگی، واک­دارشدگی، حذف، افراشتگی واکه­ ای و افتادگی واکه ­ای در برخی واژگان فارسی میانه، باعث تغییر این واژگان در فارسی نو شده است؛ با این حال، گونۀ کرمانی تحت تأثیر این فرآیندها قرار نگرفته است و در نتیجه برخی آثار واجی زبان فارسی میانه در این گونۀ زبانی باقی مانده است. علاوه بر این، صورت واژگانی برخی از واژگان فارسی میانه که در فارسی نو تغییر کرده­ اند همچنان در گونۀ کرمانی به کار می ­رود. برخی از این واژگان با مفهوم دوران میانۀ خود در گونۀ کرمانی به کار می­ روند و برخی دیگر دچار فرآیندهای کاهش یا گسترش معنایی شده­ اند. وجود این آثار در گونۀ کرمانی نشانۀ قدمت تاریخی این گونۀ زبانی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


کتاب­ها
-  آموزگار، ژاله و تفضلی، احمد،(1373)، زبان پهلوی: ادبیات و دستور آن، تهران، معین.
- ابوالقاسمی، محسن،(1386)، تاریخ زبان فارسی، تهران، سمت.
-  ارانسکی، یوسیف،(1386)، زبان‌های ایرانی. ترجمه علی اشرف صادقی، تهران، سخن.
- پورحسینی،  ابوالقاسم،(1370)، فرهنگ لغات و اصطلاحات کرمان، کرمان، کرمان­شناسی.
- حق شناس، علی محمد،(1380)، آواشناسی (فونیتیک)، تهران، انتشارات نقش جهان.
-  رضایی باغ بیدی، حسن ،( 1388)، تاریخ زبان ­های ایرانی، تهران: دایره المعارف اسلامی.
- سارلی، ناصرقلی، (1387)، زبان فارسی معیار،تهران، انتشارات هرمس. 
-   سالنامه آماری کرمان ،(1391)، دفتر آمار و اطلاعات GIS ، معاون برنامه­ریزی استانداری کرمان.
-  صرافی، محمد، (1375)، فرهنگ گویش کرمانی، تهران، انتشارات سروش .
-  عمید، حسن، (1362)، فرهنگ فارسی عمید، تهران، انتشارات امیرکبیر.
-  کلباسی، ایران، (1389)،  فرهنگ توصیفی گونه­ های زبانی ایران، چاپ دوم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
-  مشکوة الدینی، مهدی،(1386)، سیر زبان‌شناسی، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی.
-  مکنزی، دیوید، (1379)، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه م، میرفخرایی، تهران، رهنما.
مقالات
-   آقاگل زاده، فردوس. داوری، حسین،( 1388)، «بررسی ریشه شناختی واژه‌های انگلیسی با ریشۀ فارسی میانه»، مجله مطالعات ادبی دانشگاه شهید باهنر کرمان، شمارۀ شانزدهم، سال هشتم.
- احمدخانی، محمدرضا، (1387)، «بررسی هم‌زمانی و در زمانی قلب واجی در زبان فارسی»، فصلنامۀ ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، سال چهارم، شمارۀ دوازدهم.
-  کرد زعفرانلو ، عالیه ،(1381)، «فرآیندهای واجی مشترک در گویش‌های استان کرمان»، نشریۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، شمارۀ دوازدهم (پیاپی 9).
-   نبی لو چهرقانی، علیرضا،(1387)، «واژه‌های فارسی میانه در گویش وفسی و چهرقانی»، مجلۀ گویش ­شناسی فرهنگستان، دورۀ پنجم، شمارۀ اول.
پایان­نامه­ ها
-      مولایی کوهبنانی، حامد،(1390)، «بررسی توزیع 114 متغیر زبان فارسی و رسم اطلس زبانی در مناطق کوهبنان و خرمدشت استان کرمان»، پایان ­نامۀ کارشناسی ارشد زبان ­شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
منابع لاتین
-   Carr, Ph,( 2006), Modern linguistic Phonology. Palgrave publications.
-   Lyons, J, (1990), Language and linguistic, Cambridge University press.
-   Fasold, R. & Connar-Linton, J, (2006), An Introduction to Language and -Linguistics. Cambridge: Cambridge university press.
-  Trask, R. L,( 2003), Historical Linguistics, Oxford University Press.