بررسی تحلیلی تناص قرآنی در شعر ملاعبدالکریم مدرس (مطالعۀ موردپژوهانه: دیوان ثه‌نا و سکالا)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 . استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه کردستان

2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی و عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلام آبادغرب

3 کارشناس ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشگاه خوارزمی

چکیده

قرآن کریم و مسائل مربوط به آن، پیوسته از موضوعات مهمی بوده که نصب­العین پژوهشگران و محققان قرار گرفته است. تأثیر ژرف آموزه­های این کتاب مقدس از زمان نزول آن تا عصر حاضر بر همگان آشکار است. این تأثیرپذیری تنها به دوران نزول قرآن و ادبیات قدیم عرب محدود نمی­شود بلکه شاعران معاصر حتی شاعرانی از سایر زبان­ها و ادیان نیز تحت تأثیر مفاهیم و ارزش­های قرآنی قرار گرفته­اند. ملاعبدالکریم مدرس یکی از شاعران برجستۀ کرد زبان است که از جایگاه ارزشمند و ممتازی در ادبیات کردی برخوردار می­باشد. وی به تفسیر قرآن  به زبان کردی پرداخته و واضح است که از آن تأثیر گرفته است. ایشان دارای آثار مختلفی در زمینۀ شعر و دین می­باشد که یکی از آنها دیوان" ثه­نا و سکالا"( ستایش و التماس) است. شاعر در این کتاب، گاهی از عین آیۀ قرآنی یا برگردانی از آن به زبان کردی استفاده نموده. نویسندگان برآنند تا به روش توصیفی- تحلیلی نمونه­هایی از این تأثیر را بیان نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- قرآن کریم.
-ابراهیمی محمدی، محمدصالح( 1379)، زانایانی کورد، سقز: چاپخانه محمدی.
- ابن­الأثیر، ضیاء­الدین(1959)، المثل السائر فی ادب الکاتب والشاعر، تحقیق احمد الحوفی، قاهره:دارالنهضة العربیة.
- ابن­منظور، محمد بن مکرم(1414)، لسان­العرب، چاپ سوم، بیروت: دارصادر.
- ابوزهره، محمد(1375)، خاتم پیامبران، ترجمه حسین صابری، تهران: انتشارات توس.
-اصفهانی، راغب( بی­تا)، المفردات فی غریب القرآن، محمد سید الکیلانی،بیروت: دارالمعرفه.
- انجینو، مارک(1987)، فی أصول الخطاب النقدی الجدید، ترجمه احمد المدینی، بغداد: دارالشؤون الثقافیة العامة.
- حلبی، علی­اصغر( 1383)، تأثیر قرآن و حدیث در ادبیات، چاپ سوم، تهران: اساطیر.
- حلبی، شهاب­الدین محمود(1980)، حسن التوسل إلی صناعة الترسل، تحقیق اکرم عثمان یوسف، بغداد: وزارة الثقافة والإعلام.
- صفوی، کورش(1376)، مناسبات بینامتنی در حسن انوشه، فرهنگنامه­ی ادب فارسی، دانشنامه­ی ادب فارسی(2)، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
- طباطبایی، سیدمحمد حسین(1363)، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر همدانی، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
- عباسی­مقدم و عباسی، مصطفی و سلیمان(1390)، فرازهایی از قرآن و عترت، تهران: گنج معرفت.
- عبدالعاطی، کیوان(1998)، التناص القرآنی فی شعر أمل دنقل، قاهره: مکتبة النهضة العربیة.
- عسکری، ابوهلال( 1971)، الصناعتین، قاهره: دارالشروق.
- غذامی، عبدالله(1993)، الخطیئة والتفکیر، جدة: النادی الریاضی.
- قطب، سید(1408)، فی ضلال القرآن، بیروت: دارالشروق.
- مردوخ روحانی(2011)، میژووی ناودارانی کورد، هه­ولیر: بی­نا.
- مفتاح، محمد(1997)، تحلیل الخطاب الشعری، استراتیجیة التناص، بیروت: دار العودة.
- مکاریک، ایرناریما(1385)، دانشنامه­ی نظریات ادبی معاصر، ترجمه­ی مهران نجفی و محمد نبوی، چاپ دوم، تهران: آگه.
مجلات
- جابر، ناصر(2007)، التناص القرآنی فی الشعر العمانی الحدیث، مجلة جامعة النجاح للأبحاث، مجلد12،شماره 4.
- مرتاض، عبدالملک(1991)، فکرة السرقات الأدبیة ونظریة التناص، جدة، مجلة علاقات النادی الأدبی الثقافی، ش22.
- ویکلی، کریستین( 1384)؛ وابستگی متون، تعامل متون، ترجمه­ی طاهر آدینه پور، پژوهشنامه­ی ادبیات و نوجوان، شماره 28.