جستاری در ضرب المثلهای رایج در فرهنگ شفاهی گویش شیرازی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آموزش زبان انگلیسی، گروه زبان انگلیسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سراب، سراب، ایران.

2 دانشیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

در ضرب­المثل­ها نکات بی­شماری نهفته­است که از ورای آنها می­توان به برخی ویژگی­های قومی هر دیار دست یافت. بسیاری از ضرب­المثل­های ایرانی مکتوب نشده و به­صورت شفاهی سینه به سینه منتقل می­شوند. در این مقاله سعی شده شماری از این دست ضرب­المثل­ها، متعلق به حوزۀ اجتماعی شیراز قدیم، جمع­آوری و مفهوم شناسی شوند. روش تحقیق به دو شیوۀ میدانی و کتابخانه­ای بوده­است. ابتدا برپایۀ مصاحبۀ حضوری از تعدادی کهنسالان ساکن بافت قدیم، تعداد 37 ضرب­المثل پربسامد جمع گردید و بعد از آن، آوانگاری و  مفهوم یابی شده، نحوۀ کاربرد آن درمیان مردم تبیین گردید. در این ضرب­المثل­ها، در سطح زیبایی­شناسی دو نکته درخور توجه است: یکی طنزآمیز بودن اغلب این مثل­ها و دیگر کنایی بودن شمار درخور توجهی از آنها.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
کتاب­نامه
1. براون، ادوارد، )بی­تا (، یکسالدرمیانایرانیان، ترجمۀ ذبیح­اله منصوری، بی­جا، کانون معرفت
2. بلادی، ناهید، ) 1388­(، متل­هاومثل­هایشیرازی، شیراز: ره­آورد هنر
3. بهروزی، علی­نقی، ) 1348 (، واژه­هاومثل­هایشیرازیوکازرونی، بی­جا: انتشارات ادارۀ کل فرهنگ و هنر فارس
4. دهخدا، علی­اکبر، (1376) ، گزیدهوشرحامثالوحکم، فرج­الله شریفی گلپایگانی، تهران :هیرمند. مقدمه
5. داورپناه، جمیله و ترکمان، غلام­حسین، (1389)، مجموعهاصطلاحاتوضرب­المثل­هایشیرازی، شیراز:ایلاف.
6. ذوالفقاری، حسن، (1386) ، بررسی ساختار ارسال مثل،پژوهشهایادبی،(15) 15،  بهار86 ، ازص31 تا62  
7. رستم­پور، سالومه، (1380)، «لغات و اصطلاحات عامیانۀ شیرازی در آثار سیمین دانشور»، کتاب ماه ادبیات­و­فلسفه، (3)­43، ازص37 تا39
8. سلطانی عاطفه و پروان حمیده­، (1394)، «کتاب‌شناسی توصیفی آثار پژوهشی لهجۀ شیرازی»، فصلنامهادبیات ­و­زبان­هایمحلیایرانزمین، ش2 ، ص65 تا104.
9. فاموری، مهدی، (1392) ، «چند نکته در گویش شیرازی امروز»، فصلنامهادبیات­ و ­زبان­هایمحلیایران­ زمین، ش4 ، ص89 تا112 .
10. ماهیار نوابی، یحیی، (1344)، «لهجه شیرازی تا قرن نهم هجری»، نشریه­ی دانشگاه تبریز، ش73، ص77تا90.
11. موحد، مجید؛ عسکری چاوردی، محمدجواد و یادعلی، زهرا، (1391)، «تحلیلی جامعه شناختی از ضرب­المثل­های زنانه در شهرستان لامرد استان فارس»، زندرفرهنگوهنر، دورۀ 4، شمارۀ 2، تابستان  1391، ص 101تا 120
12. ندیم، مصطفی، (1388) ، برخیکارکردهایاجتماعیضربالمثلهایشیرازی، شیراز: ملک سلیمان.
13. وطواط، رشیدالدین، (1376)، لطائف الامثال و طرائف الاقوال، مقدمه، تصحیح ­و ­تعلیقات: حبیبه دانش‌آموز، تهران: میراث مکتوب.
14. همایی، ماهدخت‌بانو، (1374)، یادداشت­های استاد علامه جلال‌الدین همایی دربارۀ معانی‌و بیان، قم: نشر هماذر.
15. Mieder, W. (2004). Proverbs: A Handbook. London: Greenwood Press.