بررسی جایگاه علی(ع) در معراج پیامبر(ص) در سروده‌های کُردی جنوبی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی. باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.

2 استادیار زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.

چکیده

داستان معراج رسول اکرم(ص) رایج­ترین مضمون و درون­مایۀ دینی در سروده­های کُردی جنوبی است. شاعران کُرد جنوبی از زوایای مختلف داستان معراج را دست­مایۀ سروده­های خود قرار داده­اند و حضور علی (ع) در همۀ این معراج­نامه­ها از ویژگی­های مشترک آن­ها به شمار می­آید. از آن­جایی که پرداختن به این اشعار، روایت معراج از دیدگاه مردم عامّۀ کُرد ( کُردان جنوبی) را نیز روشن می­سازد، بنابراین نگارندگان در این جستار بر آن شدند ضمن بیان نمایی کلّی از معراج، توضیحاتی دربارۀ معراج‌نامه‌ها و نسخه‌های خطی آن‌ها، بازتاب این واقعه را - با تکیه بر جایگاه علی(ع) - در ادبیات کُردی جنوبی بررسی نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم.
ارکوازی، غلام­رضاخان. (1386). دیوان اشعار. به تصحیح و ترجمۀ ظاهر سارایی. چاپ دوم. ایلام: رامان.
 امیدی، ولی­محمّد. (1387). دیوان. به کوشش یاسر سنایی. ایلام: رامان.
 امینی، ابراهیم [علامه]. (1379ش). الغدیر. چاپ چهارم. بیروت: دارالکتب العربی.
باذل مشهدی، محمّد رفیع بن محمّد. (1336). حملۀ حیدری. چاپخانۀ قم.
بلخی، مقاتل بن سلیمان. (1423 ق). تفسیر مقاتل بن سلیمان بلخی. با تحقیق عبدالله محمود شحاته. بیروت: دار الاحیاء­التراث.
حسینی آبباریکی، سیّد آرمان. (1391). «تربت آن اهل ادب را وطن: نگاهی به سرایندگان دیروز و امروز صحنه و دینور». ماهنامه مهاباد. سال دوازدهم، شمارۀ 141، آذرماه، صص 59-62.
----------------------------. (1390). «سیمای حضرت مولا علی (ع) در ادبیّات کُردی (حوزۀ جنوبی)». فصلنامه فرهنگ مردم ایران. شمارۀ 25، تابستان، صص 37-52.
راجی کرمانی، ملّابمانعلی. (1282 ه.ق). حملۀ حیدری [چاپ سنگی]. به سعی و اهتمام آقا علی‌اکبر و آقا ابوالحسن. کاتب نصراله تفرشی. طهران: چاپخانه کربلایی محمّدقلی و محمّدحسین طهرانی.
رحمانی همدانی، احمد. (1417ق). الامام علی بن ابی‌طالب. تهران: المنیر، للطباعه و النشر.
رضایی هفتادر، حسن و فاطمی، معصومه. (1391). «بررسی پژوهش مایکل سلز دربارۀ معراج». مجله قرآن پژوهشی خاورشناسان. شمارۀ سیزدهم، پاییز و زمستان، صص 87-104.
سلطانی، محمّدعلی. (1384). حدیقۀ سلطانی. با نظارت سید طاهر هاشمی. چاپ دوم. تهران: سها.
شمالی، علیرضا. (1386). «بررسی معراج پیامبر اسلام (ص) در شعر فارسی (دورۀ مغول و تیموریان)». مجله­ زبان و ادبیات فارسی. سال سوم، شمارۀ هشتم، ص 139-158.
صالحی، محی‌الدین. (1371). سرود بادیه. کرمانشاه: صالحی.
صفی­زاده بوره­که­یی، صدیق. (1380). دایرة‌المعارف کُردی. تهران: پلیکان.
غضنفری امرایی، اسفندیار. (1364). گلزار ادب لرستان. خرم‌آباد: چاپخانۀ دانش.
 کاکاوند، شاهرخ. (بی تا). دیوان. نسخه خطی و دست‌نویس.
گجری، امین. (1378). از بیستون تا دالاهو. تهران: نشر مه.
ماهیدشتی، سیّدمحمّدصالح. (1386). کنزالعرفان. به تصحیح محمّدعلی سلطانی. تهران: سها.
محلاتی، رسول. (1386). «داستان معراج رسول خدا 3». پاسدار اسلام، سال هشتم، ص 32-35.
محیط طباطبایی، محمّد. (1320). «شرفشاه گیلانی». موسیقی. شمارۀ دهم و یازدهم، دی و بهمن، ص 25-40.
معراج‌نامه. (1342ش). نسخۀ خطی به نثر. به کتابت سلام فهمیی. کتابخانۀ ملّی: شماره بازیابی 6427-5.
معراج‌نامه. (1344) نسخۀ خطی منظوم به گورانی. مندرج در «منظومۀ کُردی» به شمارۀ 16981، کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی.
ملّاپریشان. (1362). دیوان. به تصحیح و اهتمام اسفندیار غضنفری امرایی. خرم‌آباد: کتاب­فروشی رشنو.