بررسی تطبیقی واژگان خویشاوندی برخی گونه‌های زبانی استان کرمان ( براساس الگوی گسترۀ کاربرد مورداک)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد)نویسندۀ مسئول(

2 دانشیار زبانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

در سال­های اخیر پژوهش­هایی
در زمینۀ بررسی واجی، واژگانی و نحوی گویش­های فارسی انجام گرفته اما مسائل مربوط
به مردم­شناسی آنها کمتر مورد توجه بوده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی واژگان
نظام خویشاوندی هشت گونۀ زبانی استان کرمان
(شامل
کرمانی، بردسیری، کوهبنانی، بافتی، کهنوجی،
جیرفتی، فاریابی و قلعه گنجی)
می­باشد. بر اساس نظر مورداک، واژگان خویشاوندی بر سه اساس
طرز استفاده، ساخت زبانی و گسترۀ کاربرد مورد مطالعه قرار می­گیرند. با توجه به
حجم مقاله،واژگان خویشاوندی برخی از این گونه­ها تنها براساس گسترۀ کاربرد
مورداک تحلیل شده­اند. در مجموع 45 واژه خویشاوندی از این گونه­ها جمع­آوری شده که
18 واژه مربوط به خویشاوندان نسبی، 21 واژه سببی و 6 واژه ناتنی می­باشد. بررسی
مقابله­ای داده­ها نشان می­دهد که واژگان نظام خویشاوندی در گونه­های کرمان جنوبی
بیشترین تفاوت با فارسی معیار را دارند. بررسی نتایج برطبق الگوی گسترۀ کاربرد نیز
نشان می­دهد که تمام معیارهای این الگو در واژگان گونه­های شمالی اعمال می­شود اما
در گونه­های جنوبی گاهی دو معیار جهت و جنس اعمال نمی­شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Comparative Investigation of Kinship Terms in Some Varieties of Kerman Province (Based on Murdak’s mode of use pattern)

نویسندگان [English]

  • hamed molaei koohbanani 1
  • mohamadreza pahlavan nezhad 2
چکیده [English]

At recent years, there have been several
researches on phonological, morphological and syntactic structure of Persian
dialects but anthropological aspects of these dialects have not been received
enough attention. The goal of this research is to investigate Kinship terms in
Kermani, Kuhbanani, Bardsiri, Bafti, Jirofti, Kahnuji, Fariyabi and Ghaleganji
varieties of Kerman province. According to Murdak, Kinship Terms are divided
into three categories: mode of use, linguistic structure and range of
application. In this paper, Kinship Terms are investigated according to mode of
use. In general, 45 Kinship Terms of these varieties are collected which can be
divided into three categories. Contrastive investigations of these data show
that Kinship Terms of south kerman varieties are more different than standard
Persian in comparison with north kerman. Findings of the research show that
Gender And bifurcation Criteria of Murdak mode of use pattern are ignored in
some Kinship Terms of south kerman varieties but all of the Criteria of Murdak
mode of use pattern are regarded in Kinship Terms of north kerman varieties

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kinship Terms
  • language varieties
  • Kerman province
  • Murdak patterns
باطنی، محمد رضا، (1354)، «اصطلاحات خویشاوندی در زبان فارسی»، مسائل زبان­شناسی نوین(ده مقاله)، تهران، انتشارات آگاه، صص 157-174.

2 .بیتس، دانیل. بلاک، فرد، (1375)، انسان­شناسی فرهنگی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، نشر علم.

3 . رضایتی کیشه­خاله، محرم. چراغی، رضا، (1387)، «واژه شناسی اجتماعی گویش گیلکی (مطالعة موردی: اصطلاحات خویشاوندی و جنسیت)»، مجلۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد، شماره 161،صص95-110.

4 . رضایی باغ­بیدی، حسن، (1388)، تاریخ زبان­های ایرانی، تهران، مرکز دایره­المعارف اسلامی.

5 .سالنامۀ آماری استان کرمان، (1392)، دفتر آمار و اطلاعات GIS،معاونت استانداری کرمان.

6 .شرف الدین، حسین، (1378)، تحلیلی اجتماعی از صله رحم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی قم.

7 .شریفی، شهلا. اسلامی، مریم، (1390)،«بررسی نظام واژگان خویشاوندی در گویش مازندرانی» مجموعه مقالات ششمین همایش بین المللی انجمن ترویج زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، صص 3001-3012.

8 .کلانتری­خاندانی، حسین، (1387)، سیری در جغرافیای استان کرمان، کرمان، مرکز کرمان شناسی.

9 .کوشک جلالی، عباس، (1376)، «اصطلاحات خویشاوندی در زبان فارسی، ابهام در معنا و کاربرد واژه ها»، نامه فرهنگستان، صص 114- 130

10 . مطلبی، محمد، (1385)، «بررسی گویش رودباری(کرمان)»، پایان نامه دکتری فرهنگ و زبان های باستانی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

11 .مقصودی، منیژه، (1386)، انسان شناسی خانواده و خویشاوندی، تهران، نشر شیرازه.

12 . هیس، ه.رندلز، (1340)، تاریخ مردم شناسی، ترجمه ابوالقاسم طاهری، تهران، انتشارات ابن سینا.

13 .Hudson, R. A, (1996), Sociolinguistics, Cambridge: Cambridge university press.

14 .Holmes, J, (2008), An introduction to Sociolinguistics, Longman: Pearson publication, third edition.

15 .Murdock, G. P, (1949), Social Structure, New York, the Macmillan Company.

16 .Trautmann, T. R, (2001). “The Whole History of Kinship Terminology in Three Chapters: Before Morgan, Morgan, and after Morgan”. Anthropological Theory, 1(2), 268–287.

17  .Wallace, A. F & Atkins, J, (1960), The Meaning of Kinship Terms, American Anthropologist, 62(1), 58-80.

18 .Wardhaugh , R,  (2003), An introduction to sociolinguistics, Ford : Blackwell .