قهرمان و ضد قهرمان در حماسۀ «رستم‌نامۀ‌» الماس‌خان کَندوله‌ای کرمانشاهی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی کرمانشاه

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال.

چکیده

الماس‌خان کَندوله‌ای کرمانشاهی از شاعران حماسه‌سرای بومی و محلی است که داستان‌های حماسی و غنایی فراوانی را به زبان کردی گورانی سروده‌است و یکی از این منظومه‌های حماسی، «رستم‌نامه» است که شرح نبردهای سپاه ایران به سپهسالاری رستم با سپاه دیوان به سرکردگی زنون جادو می‌باشد. این مقاله با هدف تبیین و تحلیل شخصیّتقهرمان و ضد قهرمان در حماسۀ «رستم‌نامۀ‌» به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد که قهرمانان و ضد قهرمانان در این منظومۀ حماسی اگر چه در نبردهای فیزیکی و تن به تن و نیز بهره‌گیری از ابزارهای نبرد و شیوه‌های جنگاوری شیوه‌ای تقریباً یکسان دارند و در نبردها با یکدیگر همبری می‌کنند؛ امّا هدفی دوگانه دارند، چنان که قهرمان با تکیه بر نیرویی اهورایی و آنسری برای احیای منش، دادگری، سخاوت، رادمردی و شهامت می‌جنگند که نیاز جامعۀ بشری در همۀ دوران‌هاست، امّا ضد قهرمان نمایندۀ اهریمنی، تاریکی، بدمنشی، فریب، دشمنی و ... است. هم‌چنین شاعر گاهی در شخصیّت قهرمان و یا ترسیم عملکرد او در نبرد و غیر آن، خواسته‌های خود را به نمایش می‌گذارد و گویی قهرمانان این داستان حماسی، وسیله‌ای و پوششی برای بیان دیدگاه‌های بشردوستانۀ الماس‌خان کندوله‌ای و یا نوع بشر است که این گونه افسانه‌ها و داستان‌های حماسی و آیینی از ذهن و زبانش تراویده‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آزادی، سکینه، (1388)، بهمن و فرامرز الماس‌خان کندوله‌ای، (پایان‌نامه)، ایلام: دانشگاه ایلام.
- داد، سیما، (1378)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ سوم،تهران: مروارید.
- سلطانی، محمد علی، (1372)، جغرافیای تاریخی و مفصل کرمانشاهان، تهران: موفق.
- صالحی، ملامحی الدین، (1380)، سرود بادیه، سنندج: کردستان.
- غفوری، فاطمه، (1388)، شاهنامه از دیدگاه داستان‌شناسی، قم: انتشارات استاد مطهری.
- گجری، امین، (1373)، تدوین شیرین و فرهاد الماس‌خان کندوله‌ای، قم: سینا.
- گراوندی، شهناز، (1389)، رستم‌نامۀ الماس‌خان کندوله‌ای، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال.
- میرصادقی، جمال، (1376)، عناصر داستان، چاپ سوم، تهران: سخن.
- ووگلر، کریستوفر، (1387)، سفر نویسنده، ترجمۀ محمد گذرآبادی، تهران: انتشارات مینوی خرد.
- یاحقی، محمدجعفر، (1386)، فرهنگ اساطیر و داستان واره‌ها در ادبیات فارسی، تهران: فرهنگ معاصر.
- یزدان‌پناه، مجید، (1384)، تدوین رستم و زنون الماس‌خان کندوله‌ای، کرمانشاه: چشمۀ هنر و دانش.